Công Cụ Tính Biên Lợi Nhuận & Chênh Giá

Margin và markup là gì?

Margin và markup đều mô tả một đơn hàng lãi bao nhiêu, và cả hai đều xuất phát từ đúng một con số — lợi nhuận, tức doanh thu trừ giá vốn. Điểm khác biệt nằm ở mẫu số: margin thể hiện lợi nhuận theo phần trăm của giá bán (doanh thu), còn markup thể hiện lợi nhuận theo phần trăm của giá vốn (chi phí bỏ ra). Nhầm lẫn hai khái niệm này là một trong những lỗi định giá phổ biến nhất trong bán lẻ và thương mại điện tử — nói "markup 50%" mà thật ra định giá theo margin 50% sẽ khiến sản phẩm bị định giá thấp hơn đáng kể.

Công cụ này hoạt động từ bất kỳ hai trong năm giá trị liên quan — giá vốn, doanh thu, lợi nhuận, margin %, và markup % — và tự tính ra ba giá trị còn lại, nên bạn có thể bắt đầu từ những số liệu mình đang có sẵn.

Công thức lõi

$\text{Margin \%} = \frac{\text{Profit}}{\text{Revenue}} \times 100 \qquad \text{Markup \%} = \frac{\text{Profit}}{\text{Cost}} \times 100$

Trong đó Profit là lợi nhuận, Revenue là doanh thu, và Cost là giá vốn:

• Lợi nhuận (Profit) = Doanh thu (Revenue) − Giá vốn (Cost)
• Margin chia lợi nhuận cho doanh thu (giá bán)
• Markup chia lợi nhuận cho giá vốn (chi phí bỏ ra hoặc sản xuất)

Vì doanh thu luôn lớn hơn giá vốn khi có lãi, margin luôn là con số nhỏ hơn trong hai con số này.

Ví dụ tính toán

1. Cho giá vốn và doanh thu. Một sản phẩm có giá vốn $120 và bán với giá $150. Lợi nhuận = 150 − 120 = $30. Margin = 30 ÷ 150 × 100 = 20%. Markup = 30 ÷ 120 × 100 = 25%.

2. Cho giá vốn và markup. Một sản phẩm có giá vốn $80, áp dụng markup 50%. Doanh thu = 80 × 1,50 = $120. Lợi nhuận = 120 − 80 = $40. Margin = 40 ÷ 120 × 100 = 33,33% — chú ý markup 50% lại chuyển thành margin nhỏ hơn, 33,33%, chứ không phải 50%.

3. Cho doanh thu và margin. Bạn muốn margin 20% trên một sản phẩm bán giá $150. Giá vốn = 150 × (1 − 0,20) = $120, khớp với ví dụ 1 theo chiều ngược lại. Markup ra kết quả 25%, giống hệt trước đó — margin và markup mô tả cùng một đơn hàng, chỉ khác mẫu số.

Lỗi thường gặp

• Báo markup nhưng gọi là margin (hoặc ngược lại). Markup 43% chỉ tương đương margin ~30,07% — báo nhầm con số cho quản lý hay nhà đầu tư sẽ thổi phồng khả năng sinh lời.
• Quên rằng margin không bao giờ vượt quá 100%. Vì margin = lợi nhuận ÷ doanh thu và lợi nhuận không bao giờ vượt doanh thu với giá vốn hữu hạn, margin tiến gần nhưng không bao giờ chạm 100% — điều đó chỉ xảy ra khi giá vốn bằng đúng $0, ở giới hạn.
• Nhầm lẫn chiều đổi markup sang margin. Margin = markup ÷ (1 + markup); bản thân lợi nhuận, giá vốn, doanh thu không ảnh hưởng đến phép đổi này — chỉ phần trăm markup mới ảnh hưởng.
• Nghĩ rằng giá vốn $0 sẽ làm hỏng công cụ. Không hề — margin vẫn xác định đầy đủ khi giá vốn $0 (margin 100%); chỉ có markup, vốn chia cho giá vốn, mới không xác định được.

Công cụ liên quan

Với một câu hỏi định giá bán lẻ "cùng lợi nhuận, khác mẫu số" liên quan, công cụ tính giảm giá tính giá bán sau khi giảm theo phần trăm, còn công cụ tính thuế bán hàng cộng thêm phần trăm thuế lúc thanh toán. Nếu bạn muốn theo dõi giá hoặc chi phí thay đổi giữa hai thời điểm thay vì so với lợi nhuận, công cụ tính phần trăm thay đổi là công cụ trực tiếp hơn.