Công cụ tính lãi đơn

Lãi đơn là gì?

Lãi đơn là loại lãi chỉ tính trên số tiền gốc ban đầu bạn gửi hoặc vay — gọi là vốn gốc. Khác với lãi kép, lãi đơn không cộng lãi đã sinh vào gốc để tính lãi tiếp trên đó. Vì vậy lãi đơn rất dễ dự đoán: lãi sinh ra ở năm thứ nhất bằng đúng lãi sinh ra ở năm thứ ba, nếu cùng vốn gốc và lãi suất.

Lãi đơn thường gặp ở các sản phẩm ngắn hạn: vay mua xe, vay sinh viên, và chứng chỉ tiền gửi (CD) ngắn hạn. Với những khoản có lãi cộng dồn theo thời gian — tài khoản tiết kiệm, hầu hết khoản vay trả góp hàng tháng — nên dùng công cụ tính lãi kép hoặc khoản vay trả góp thay vì công cụ này.

Công thức

$I = P \times r \times t$

• I — tiền lãi sinh ra hoặc phải trả
• P — vốn gốc (số tiền gửi hoặc vay)
• r — lãi suất năm, dạng thập phân (lãi suất ÷ 100)
• t — thời gian, theo năm

Tổng số tiền sau khi cộng lãi đơn giản là vốn gốc cộng lãi:

$A = P + I$

Ví dụ tính toán

Giả sử bạn mở một CD $50.000 với lãi suất 4,5%/năm, kỳ hạn 24 tháng (2 năm).

1. Đổi lãi suất sang thập phân: r = 4,5 ÷ 100 = 0,045.
2. Đổi thời gian sang năm: 24 tháng ÷ 12 = 2 năm.
3. Áp dụng công thức: I = 50.000 × 0,045 × 2 = $4.500.
4. Tổng khi đáo hạn: A = 50.000 + 4.500 = $54.500.

Ví dụ nhỏ hơn: vay $1.000 với lãi suất 5% trong 3 năm. Lãi là I = 1.000 × 0,05 × 3 = $150, và tổng số tiền phải trả là A = $1.150.

Đổi thời gian sang năm

Lãi suất đơn hầu như luôn tính theo năm, nên bất kỳ đơn vị thời gian nào khác cũng cần đổi trước:

Lỗi thường gặp

• Quên đổi lãi suất sang thập phân. Lãi suất 4,5% là r = 0,045 chứ không phải 4,5 trong công thức — công cụ đã tự đổi giúp bạn, nhưng vẫn nên kiểm tra lại bằng tay một lần.
• Quên đổi thời gian sang năm. Nếu lãi suất tính theo năm thì thời gian cũng phải theo năm.
• Nhầm lãi đơn với lãi kép. Lãi đơn không bao giờ cộng dồn lãi đã có; lãi kép thì có.
• Áp dụng lãi đơn cho khoản vay trả góp. Khoản vay trả góp thực tế có gốc giảm dần mỗi kỳ, nên chi phí lãi thực cần lịch trả góp (amortization), không phải công thức này — xem công cụ tính khoản vay trả góp.

Công cụ liên quan

Để kiểm tra lại bước r = lãi suất ÷ 100 bằng tay, công cụ tính phần trăm rất hữu ích. Nếu khoản vay của bạn trả góp đều theo từng kỳ thay vì trả một lần cuối kỳ, công cụ tính khoản vay trả góp mô phỏng đúng cách đó.